Eski Türklerde Yemek Kültürü: Orta Asya’dan Günümüze

Eski Türklerde Yemek Kültürü: Orta Asya’dan Günümüze Tarifi

Atalarımızın Mutfak Mirası Türk Yemek Kültürü

Ülkeleri ve milletleri birbirinden farklı kılan özellikler arasında, yemek kültürleri yer almaktadır. Yemek kültürü milletin geçmişinden gelen yaşayış biçimi sonucunda oluşan bir soyut mirastır. Nasıl ki deniz ülkeleri deniz ürünleri ağırlıklı yemekler tanıttı ise dünyaya, her ülke de bulunduğu iklime özel yiyeceklerden yaptığı yemekler ile adını duyurmuştur.

Beslenme kültürü Türk kültürünün en önemli unsurudur. Dini inanışlar da yemek kültürünün oluşmasında etkilidir. Bu durumu Mani dininde açıkça görmekteyiz. Et yemeyi yasaklayan Mani dinine inanan toplumda, yemeklerde et kullanılmazdı. Bu inanış da doğal olarak halkın gücünü azalttı ve savaşlarda yenik düşmesine neden oldu. Demek oluyor ki yemek kültürü; toplumun dini ve siyasi hayatını etkileyen en önemli unsurdur.

Bu yazımızda en eski Türkler ve mutfakları hakkında merak edilenleri cevaplandıracağız. Eski Türkler nasıl beslenirdi? Yemeklerinde neler kullanılırdı? Hangi besinlere ağırlık verilirdi? gibi soruları bu yazıda açıklayacağız. Atadan gelen yemek kültürünün günümüzdeki etkileri de sizler için ifade edildi.

otağ

Eski Türkler’in Yaşayış ve Beslenme Şekilleri Hakkında

Eski Türkler, ekonomilerini genel olarak hayvancılıktan sağlamaktaydı. Bu ekonomik sistem onların beslenme alışkanlıklarını da etkiledi. Besledikleri hayvanlardan erkek olanları kesip yemeklerinde kullanırlardı. Erkek hayvanları kesmelerindeki amaç doğurganlığı devam ettirmekti. İleri görüşlü olan Türk Milleti, etleri hem pişirerek hem de konserve yaparak olası bir durumda tüketmek için saklıyorlardı. Et onlar için güç ve sağlık kaynağıydı.

Beslenilen hayvanların sadece etinden değil aynı zamanda sütünden ve derisinden de faydalanarak hayatlarını devam ettirirlerdi. Halk hep bir arada olmayı amaçlamış ve birlik duygusunu uzun süre devam ettirmiştir. Şölenlerde, düğünlerde ve bayramlarda bir araya gelinir hep birlikte yemekler yenilirdi. Bu gibi toplanmalar millet olma duygusunu da pekiştirirdi.

Toplumun göçebe ve yerleşik hayata geçmesi hem ekonomik imkanlarını etkilerdi hem de mutfak kültürlerini. Yerleşik hayata geçen Uygurlar, kısa sürede toprağı değerlendirdi ve tarım toplumuna dönüştü. Bu faaliyet de yemeklerinde sebzelerin kullanılmasına katkı sağladı. Göçebe olan toplumlarda ise yine hayvansal gıdalar tüketilmeye devam etti.

yayla

Eski Türklerde Yemek Kültürü

Türk toplumunda unun ve ekmeğin yeri de çok kutsaldır. Ekmek, sofralarda muhakkak olan bir yiyecektir. Ekmekler kadınlar tarafından yapılır ve uzun süre tüketilirdi. Yemeklere mutlaka sıcak çorba ile başlanır, yemek sonrasında kuru meyvelerden yapılan hoşaflar ikram edilirdi. Türk milletinin uzun süreli sağlığının sırrı da bu beslenme kültüründen gelmekteydi.

Göçebe hayatın vermiş olduğu etki ile et ağırlıklı yemekler tüketen eski Türkler, hayvanın her bölümünü değerlendirmekteydi. Özellikle bağırsakları, hiçbir şekilde ziyan etmeden bağırsak dolması, mumbar ve sucuk ile tüketirlerdi.

Devlet için kesilen hayvanlarda bir özellik dikkat çekmektedir. Kesilen hayvanın beyni devlet büyüğüne sunulurdu. Sadece devlet büyüğü yiyebilirdi. Ev için kesilen hayvanlarda da beyin eti aile babasına ikram edilirdi. Kebaplar, kavurmalar ve yahniler yine eski Türkler’de sıkça tüketilen et yemeklerindendir.

kebap

Günümüzde de devam eden mantı geleneği, yine eski Türkler’den gelen bir lezzet mirasıdır. Türkler mantıyı ufak hamurların içindeki ufak etlerle tüketirlerdi. Hiçbir yemek ziyan olmazdı, et suları ile çorbalar ve pilavlar yapılırdı.

Eski dönemlerde süt ve süt ürünlerinin değeri oldukça ayrıydı. Sütün bolluğu adeta zenginlik ifadesiydi. Sütten çeşitli peynirler, yoğurtlar ve yağlar elde edilirdi. Şu an tereyağı olarak kullandığımız yağa “sağ yağ” adını verirlerdi. Yapılan yoğurtlar eğer ekşimeye başladıysa biraz sulandırıp öyle tüketirlerdi. Türk mutfağının bereketli olması eskiden beri gelen bu alışkanlıktandır. Özellikle süzme yoğurt sofralarda sıkça yerini alırdı. Yoğurtla yapılan süzme çorbalar, tarhana çorbaları hem pratik olmasından hem de besin değeri yüksek olmasından dolayı devamlı tüketilirdi.

pide

Tahıl ürünleri de geçmişten günümüze gelen değerli gıdalar arasında yer almaktadır. Hamur sofranın en önemli unsurudur. O dönemdeki geleneklere göre, evlenecek kıza ekmek yaptırılırdı. Eğer damat tarafı kızın yaptığı ekmeği beğenmezse düğünden vazgeçme hakkına sahipti. Ayrıca hamuru iyi tutmayan ve pişmeyen kadınlar da o dönemlerde eleştirilirdi. Hamurdan pideler, etli ekmekler, yufkalar ve erişteler yapılır uzun bir süre yemeklerde kullanılırdı. “banduma” adı verilen bir hamur yemeği ise devlet şölenlerinde mutlaka pişirilen yemekler arasında yer alırdı.

Dağlardan ve otlaklardan toplanan doğal otlar ile çeşitli yemekler yapılırdı. Hastalıklara şifa olan bu otlar kimi zaman kaynatılıp içilir, kimi zaman da hamurlu yemeklere eklenirdi. Semiz, ısırgan, geven, kekik ve gelincik gibi otların mutfakta her zaman yeri vardı.

helva

Yemeklerden sonra ve özel günlerde ikram edilen tatlılar da günümüzde olduğu gibi keyifli sohbetler ile tüketilirdi. Helva kültürü eski Türkler’den gelen bir tatlı geleneğidir. Bol yağ ile kavrulan una şerbet eklenir ve özellikle doğum sonrasında gelen misafirlere sunulurdu. Meyveler ise hem taze haliyle hem de kuru haliyle tüketilirdi. Besin değeri yüksek, güç veren dut, erik, armut, yabani çilek, böğürtlen ve kiraz gibi meyveler mevsiminde sıkça tüketilirdi.

Eski Türk mutfağında içeceklerin de yeri oldukça geniştir. Yoğurdu sulandırıp ayran yapan Türkler, sıcak havalarda serinlemek için bolca ayran içerlerdi. Hatta bu ayranı bir tulum içinde bir süre bekleterek alkollü olmayan bir “ayran rakısı” elde ederlerdi. Bu içecek kişiyi serinletip susuzluğunu giderirdi. Bal ve sudan yaptıkları ballı hoşaf, meyvelerden elde ettikleri meyve hoşafı da unutulmayacak içecek kültürleri arasında bulunmaktadır.

kımız

Eski Türkler denildiğinde ve içecek söz konusu olduğunda akıllara ilk gelen “kımız” ise Tarihi Hun Türkleri’ne kadar geçmişi uzanan bir içecektir. Kısrak sütünden elde edilen kımız, ilaç niteliğinde bir içecek mirasıdır. Kımızlar, eve gelen değerli misafirlere ikram edilen kıymetli bir içecektir. Rus tarihi incelendiğinde, Kıpçakların Rus devlet büyüklerine kımız ikram ettiği görülmektedir. Kımız Türk toplumunun imece usulü elde ettiği bir içecekti. Oba halkı bir olup mayıs ayında kımız üretirdi.

Eski Türkler’in yemek kültürleri her türlü eğlencelerinde varlığını devam ettirmiştir. Nevruz, bayram, düğün, sünnet ve yeni yıl kutlaması gibi özel günlerinde tüm oba bir olup şenlik içinde yemek yer ve bu günleri coşkuyla kutlardı.

Eski Türk toplumunun beslenme kültürüne bakıldığında sağlıklı ve dinç kalmak için her türlü besini tükettikleri, hiçbir yemeği ziyan etmediği ve üretici bir toplum olduğu dikkat çeker. Orta Asya’nın ikliminde dinç ve güçlü kalmak için beslenmelerine dikkat ettikleri de göze çarpar. Yemeklerin bir arada ve huzur içinde yenilmesi için gerekli disiplin sağlanmaktadır. Yemeklerde oluşturulan birlik ve beraberlik, toprakların korunması ve soyun devam etmesi için de önemli bir unsur sayılırdı.

Osmanlı Mutfağı Yemekleri ve Tatlıları yazımızı inceleyebilirsiniz.

--

Nefis Yemek Tarifleri WhatsApp kanalı açıldı, hemen siz de katılın.

5 milyon'dan fazla kişinin takip ettiği Youtube kanalımızda videolu tariflerimizi bulabilirsiniz.

15 milyondan fazla kişinin indirdiği Nefis Yemek Tarifleri uygulaması ile 850.000'den fazla denenmiş tarif her zaman yanınızda. Hemen siz de indirin.

Okuyucunun Dikkatine

Blog sayfamızda faydalı bilgiler kategorisini kapsayan yazılar genel bilgilendirme amaçlıdır. Kategoride söz konusu içeriğin açıklayıcı tanımlamalarına, en belirgin faydalı özelliklerine, doğru ve etkili kullanım tavsiyelerine kolaylıkla tek yazıdan ulaşabilirsiniz. Yazı yayına alındıktan sonra, zaman içerisinde güncelliğini ve geçerliliğini yitirebilir. İlgili besinin ya da ürünün faydaları her bünyede farklı etkiler gösterebilir. Sunmuş olduğumuz bilgiler hiçbir zaman doktor teşhisinin yerini tutmaz, reçete niteliği taşımaz. Bilgileri uygulamadan önce alanında uzman görüşü almanızı tavsiye eder; aksi durumda oluşabilecek sorunlardan sitemizin sorumlu tutulamayacağını önemle hatırlatırız.

Yorumlar

İlk yorumu sen yaz.

Yaptığın yorumlarla diğerlerine yardımcı ol.

NYT Yazar
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Beşbarmak (Geleneksel Orta Asya yemeği) Tarifi

Beşbarmak (Geleneksel Orta Asya yemeği)

8-10 kişilik, 15dk Hazırlık, 2 saat Pişirme
Papates Makarna (Asya Yemeği) Tarifi

Papates Makarna (Asya Yemeği)

2-4 kişilik, 20dk Hazırlık, 15dk Pişirme
Boranı (Urfanın Eski Meşhur Yemeği) Tarifi

Boranı (Urfanın Eski Meşhur Yemeği)

12-14 kişilik, 2 saat Hazırlık, 1 saat Pişirme
Asya Usulü Tavuk Tarifi

Asya Usulü Tavuk

4-6 kişilik, 10dk Hazırlık, 15dk Pişirme
Dımlama (Asyan Foods) Tarifi

Dımlama (Asyan Foods)

6-8 kişilik, 20dk Hazırlık, 1 saat 30dk Pişirme
Sade Ve Orta Şekerli Türk Kahvesi Tarifi

Sade Ve Orta Şekerli Türk Kahvesi

1-2 kişilik, 5dk Hazırlık, 5dk Pişirme
En İyi Baharat Takımı Modelleri Tarifi
En İyi Baharat Takımı Modelleri

Baharat Takımı Çeşitleri Raf ve tezgahları renklendiren, yemekleri lezzetlendiren baharatları en iyi şekilde saklamak için…

Karadut Özü Faydaları Nelerdir? Ne İşe Yarar? Tarifi
Karadut Özü Faydaları Nelerdir? Ne İşe Yarar?

Karadut Özü Faydaları, Neye İyi Gelir? Karadut özü, sağlık açısından pek çok fayda sağlayan, yoğun…

Kozalak Macunu Faydaları, Ne İşe Yarar? Nasıl Kullanılır? Tarifi
Kozalak Macunu Faydaları, Ne İşe Yarar? Nasıl Kullanılır?

Kozalak Macunu Faydaları, Neye İyi Gelir? Doğal ve geleneksel bir sağlık iksiri olarak binlerce yıldır…

E Vitamini Faydaları, Cilde Faydaları, Ne İşe Yarar? Tarifi
E Vitamini Faydaları, Cilde Faydaları, Ne İşe Yarar?

E Vitamini Faydaları Nelerdir? Günlük yaşamımızda sağlığımızı sürdürebilmek adına pek çok vitamin ve mineralden faydalanırız.…

Kreatinin Nedir? Kreatinin Düşüklüğü ve Yüksekliği Tarifi
Kreatinin Nedir? Kreatinin Düşüklüğü ve Yüksekliği

Kreatinin Düşüklüğü ve Yüksekliği Kreatinin, vücutta kasların enerji üretim sürecinde kullanılan kreatin fosfatın yıkımı sonucu…

Fırın Camı Nasıl Çıkarılır ve Takılır? Tarifi
Fırın Camı Nasıl Çıkarılır ve Takılır?

Fırın Camı: Çıkarma, Takma ve Yapıştırma Yüksek ısıya dayanıklı yapıda üretilen fırın camları, uzun süreli…

En İyi Baharat Takımı Modelleri Tarifi
En İyi Baharat Takımı Modelleri

Baharat Takımı Çeşitleri Raf ve tezgahları renklendiren, yemekleri lezzetlendiren baharatları en iyi şekilde saklamak için…

Karadut Özü Faydaları Nelerdir? Ne İşe Yarar? Tarifi
Karadut Özü Faydaları Nelerdir? Ne İşe Yarar?

Karadut Özü Faydaları, Neye İyi Gelir? Karadut özü, sağlık açısından pek çok fayda sağlayan, yoğun…

Kozalak Macunu Faydaları, Ne İşe Yarar? Nasıl Kullanılır? Tarifi
Kozalak Macunu Faydaları, Ne İşe Yarar? Nasıl Kullanılır?

Kozalak Macunu Faydaları, Neye İyi Gelir? Doğal ve geleneksel bir sağlık iksiri olarak binlerce yıldır…

E Vitamini Faydaları, Cilde Faydaları, Ne İşe Yarar? Tarifi
E Vitamini Faydaları, Cilde Faydaları, Ne İşe Yarar?

E Vitamini Faydaları Nelerdir? Günlük yaşamımızda sağlığımızı sürdürebilmek adına pek çok vitamin ve mineralden faydalanırız.…

Kreatinin Nedir? Kreatinin Düşüklüğü ve Yüksekliği Tarifi
Kreatinin Nedir? Kreatinin Düşüklüğü ve Yüksekliği

Kreatinin Düşüklüğü ve Yüksekliği Kreatinin, vücutta kasların enerji üretim sürecinde kullanılan kreatin fosfatın yıkımı sonucu…

Fırın Camı Nasıl Çıkarılır ve Takılır? Tarifi
Fırın Camı Nasıl Çıkarılır ve Takılır?

Fırın Camı: Çıkarma, Takma ve Yapıştırma Yüksek ısıya dayanıklı yapıda üretilen fırın camları, uzun süreli…

Kek Kalıbı Çeşitleri: Kullanımı ve Özellikleri Tarifi
Kek Kalıbı Çeşitleri: Kullanımı ve Özellikleri

Kek Kalıbı Çeşitleri Birbirinden lezzetli kek tariflerini özenli ve iştah açıcı bir sunumla servis etmek…

Magnezyum Nelerde Var? Magnezyum İçeren Besinler Tarifi
Magnezyum Nelerde Var? Magnezyum İçeren Besinler

Magnezyum Hangi Besinlerde Bulunur? En çok magnezyum içeren besinler arasında; kabak çekirdeği, badem, ay çekirdeği,…

Kek Kalıbı Modelleri: Kullanımı ve Özellikleri Tarifi
Kek Kalıbı Modelleri: Kullanımı ve Özellikleri

En Çok Tercih Edilen Kek Kalıbı Modelleri Kek kalıbı modelleri, birbirinden lezzetli kek ve pasta…

Kahve Makinesi Çeşitleri: Özellikleri, Kullanımı Tarifi
Kahve Makinesi Çeşitleri: Özellikleri, Kullanımı

Kahve Makinesi Modelleri ve Çeşitleri Kahve sevenlerin lezzetli kahveleri tatması ve hazırlaması için üretilen kahve…

Melatonin Nedir? Nelerde Bulunur? Tarifi
Melatonin Nedir? Nelerde Bulunur?

Melatonin Nedir? Faydaları Melatonin, uykuya geçiş sürecini hızlandıran ve uyku kalitesini iyileştiren doğal hormonlardan biridir.…

2024 Haziran Ayının 30 Popüler Tarifi
2024 Haziran Ayının 30 Popüler Tarifi

Haziran ayının son günlerinde ayın en popüler tarifleri enfes listesi ile karşınızdayız! Güzel bir yaza…

Tarifler Geri
Videolar Geri