Eski Türklerde Yemek Kültürü: Orta Asya’dan Günümüze

Eski Türklerde Yemek Kültürü: Orta Asya’dan Günümüze Tarifi

Atalarımızın Mutfak Mirası Türk Yemek Kültürü

Ülkeleri ve milletleri birbirinden farklı kılan özellikler arasında, yemek kültürleri yer almaktadır. Yemek kültürü milletin geçmişinden gelen yaşayış biçimi sonucunda oluşan bir soyut mirastır. Nasıl ki deniz ülkeleri deniz ürünleri ağırlıklı yemekler tanıttı ise dünyaya, her ülke de bulunduğu iklime özel yiyeceklerden yaptığı yemekler ile adını duyurmuştur.

Beslenme kültürü Türk kültürünün en önemli unsurudur. Dini inanışlar da yemek kültürünün oluşmasında etkilidir. Bu durumu Mani dininde açıkça görmekteyiz. Et yemeyi yasaklayan Mani dinine inanan toplumda, yemeklerde et kullanılmazdı. Bu inanış da doğal olarak halkın gücünü azalttı ve savaşlarda yenik düşmesine neden oldu. Demek oluyor ki yemek kültürü; toplumun dini ve siyasi hayatını etkileyen en önemli unsurdur.

Bu yazımızda en eski Türkler ve mutfakları hakkında merak edilenleri cevaplandıracağız. Eski Türkler nasıl beslenirdi? Yemeklerinde neler kullanılırdı? Hangi besinlere ağırlık verilirdi? gibi soruları bu yazıda açıklayacağız. Atadan gelen yemek kültürünün günümüzdeki etkileri de sizler için ifade edildi.

otağ

Eski Türkler’in Yaşayış ve Beslenme Şekilleri Hakkında

Eski Türkler, ekonomilerini genel olarak hayvancılıktan sağlamaktaydı. Bu ekonomik sistem onların beslenme alışkanlıklarını da etkiledi. Besledikleri hayvanlardan erkek olanları kesip yemeklerinde kullanırlardı. Erkek hayvanları kesmelerindeki amaç doğurganlığı devam ettirmekti. İleri görüşlü olan Türk Milleti, etleri hem pişirerek hem de konserve yaparak olası bir durumda tüketmek için saklıyorlardı. Et onlar için güç ve sağlık kaynağıydı.

Beslenilen hayvanların sadece etinden değil aynı zamanda sütünden ve derisinden de faydalanarak hayatlarını devam ettirirlerdi. Halk hep bir arada olmayı amaçlamış ve birlik duygusunu uzun süre devam ettirmiştir. Şölenlerde, düğünlerde ve bayramlarda bir araya gelinir hep birlikte yemekler yenilirdi. Bu gibi toplanmalar millet olma duygusunu da pekiştirirdi.

Toplumun göçebe ve yerleşik hayata geçmesi hem ekonomik imkanlarını etkilerdi hem de mutfak kültürlerini. Yerleşik hayata geçen Uygurlar, kısa sürede toprağı değerlendirdi ve tarım toplumuna dönüştü. Bu faaliyet de yemeklerinde sebzelerin kullanılmasına katkı sağladı. Göçebe olan toplumlarda ise yine hayvansal gıdalar tüketilmeye devam etti.

yayla

Eski Türklerde Yemek Kültürü

Türk toplumunda unun ve ekmeğin yeri de çok kutsaldır. Ekmek, sofralarda muhakkak olan bir yiyecektir. Ekmekler kadınlar tarafından yapılır ve uzun süre tüketilirdi. Yemeklere mutlaka sıcak çorba ile başlanır, yemek sonrasında kuru meyvelerden yapılan hoşaflar ikram edilirdi. Türk milletinin uzun süreli sağlığının sırrı da bu beslenme kültüründen gelmekteydi.

Göçebe hayatın vermiş olduğu etki ile et ağırlıklı yemekler tüketen eski Türkler, hayvanın her bölümünü değerlendirmekteydi. Özellikle bağırsakları, hiçbir şekilde ziyan etmeden bağırsak dolması, mumbar ve sucuk ile tüketirlerdi.

Devlet için kesilen hayvanlarda bir özellik dikkat çekmektedir. Kesilen hayvanın beyni devlet büyüğüne sunulurdu. Sadece devlet büyüğü yiyebilirdi. Ev için kesilen hayvanlarda da beyin eti aile babasına ikram edilirdi. Kebaplar, kavurmalar ve yahniler yine eski Türkler’de sıkça tüketilen et yemeklerindendir.

kebap

Günümüzde de devam eden mantı geleneği, yine eski Türkler’den gelen bir lezzet mirasıdır. Türkler mantıyı ufak hamurların içindeki ufak etlerle tüketirlerdi. Hiçbir yemek ziyan olmazdı, et suları ile çorbalar ve pilavlar yapılırdı.

Eski dönemlerde süt ve süt ürünlerinin değeri oldukça ayrıydı. Sütün bolluğu adeta zenginlik ifadesiydi. Sütten çeşitli peynirler, yoğurtlar ve yağlar elde edilirdi. Şu an tereyağı olarak kullandığımız yağa “sağ yağ” adını verirlerdi. Yapılan yoğurtlar eğer ekşimeye başladıysa biraz sulandırıp öyle tüketirlerdi. Türk mutfağının bereketli olması eskiden beri gelen bu alışkanlıktandır. Özellikle süzme yoğurt sofralarda sıkça yerini alırdı. Yoğurtla yapılan süzme çorbalar, tarhana çorbaları hem pratik olmasından hem de besin değeri yüksek olmasından dolayı devamlı tüketilirdi.

pide

Tahıl ürünleri de geçmişten günümüze gelen değerli gıdalar arasında yer almaktadır. Hamur sofranın en önemli unsurudur. O dönemdeki geleneklere göre, evlenecek kıza ekmek yaptırılırdı. Eğer damat tarafı kızın yaptığı ekmeği beğenmezse düğünden vazgeçme hakkına sahipti. Ayrıca hamuru iyi tutmayan ve pişmeyen kadınlar da o dönemlerde eleştirilirdi. Hamurdan pideler, etli ekmekler, yufkalar ve erişteler yapılır uzun bir süre yemeklerde kullanılırdı. “banduma” adı verilen bir hamur yemeği ise devlet şölenlerinde mutlaka pişirilen yemekler arasında yer alırdı.

Dağlardan ve otlaklardan toplanan doğal otlar ile çeşitli yemekler yapılırdı. Hastalıklara şifa olan bu otlar kimi zaman kaynatılıp içilir, kimi zaman da hamurlu yemeklere eklenirdi. Semiz, ısırgan, geven, kekik ve gelincik gibi otların mutfakta her zaman yeri vardı.

helva

Yemeklerden sonra ve özel günlerde ikram edilen tatlılar da günümüzde olduğu gibi keyifli sohbetler ile tüketilirdi. Helva kültürü eski Türkler’den gelen bir tatlı geleneğidir. Bol yağ ile kavrulan una şerbet eklenir ve özellikle doğum sonrasında gelen misafirlere sunulurdu. Meyveler ise hem taze haliyle hem de kuru haliyle tüketilirdi. Besin değeri yüksek, güç veren dut, erik, armut, yabani çilek, böğürtlen ve kiraz gibi meyveler mevsiminde sıkça tüketilirdi.

Eski Türk mutfağında içeceklerin de yeri oldukça geniştir. Yoğurdu sulandırıp ayran yapan Türkler, sıcak havalarda serinlemek için bolca ayran içerlerdi. Hatta bu ayranı bir tulum içinde bir süre bekleterek alkollü olmayan bir “ayran rakısı” elde ederlerdi. Bu içecek kişiyi serinletip susuzluğunu giderirdi. Bal ve sudan yaptıkları ballı hoşaf, meyvelerden elde ettikleri meyve hoşafı da unutulmayacak içecek kültürleri arasında bulunmaktadır.

kımız

Eski Türkler denildiğinde ve içecek söz konusu olduğunda akıllara ilk gelen “kımız” ise Tarihi Hun Türkleri’ne kadar geçmişi uzanan bir içecektir. Kısrak sütünden elde edilen kımız, ilaç niteliğinde bir içecek mirasıdır. Kımızlar, eve gelen değerli misafirlere ikram edilen kıymetli bir içecektir. Rus tarihi incelendiğinde, Kıpçakların Rus devlet büyüklerine kımız ikram ettiği görülmektedir. Kımız Türk toplumunun imece usulü elde ettiği bir içecekti. Oba halkı bir olup mayıs ayında kımız üretirdi.

Eski Türkler’in yemek kültürleri her türlü eğlencelerinde varlığını devam ettirmiştir. Nevruz, bayram, düğün, sünnet ve yeni yıl kutlaması gibi özel günlerinde tüm oba bir olup şenlik içinde yemek yer ve bu günleri coşkuyla kutlardı.

Eski Türk toplumunun beslenme kültürüne bakıldığında sağlıklı ve dinç kalmak için her türlü besini tükettikleri, hiçbir yemeği ziyan etmediği ve üretici bir toplum olduğu dikkat çeker. Orta Asya’nın ikliminde dinç ve güçlü kalmak için beslenmelerine dikkat ettikleri de göze çarpar. Yemeklerin bir arada ve huzur içinde yenilmesi için gerekli disiplin sağlanmaktadır. Yemeklerde oluşturulan birlik ve beraberlik, toprakların korunması ve soyun devam etmesi için de önemli bir unsur sayılırdı.

Osmanlı Mutfağı Yemekleri ve Tatlıları yazımızı inceleyebilirsiniz.

--

Nefis Yemek Tarifleri WhatsApp kanalı açıldı, hemen siz de katılın.

5 milyon'dan fazla kişinin takip ettiği Youtube kanalımızda videolu tariflerimizi bulabilirsiniz.

15 milyondan fazla kişinin indirdiği Nefis Yemek Tarifleri uygulaması ile 850.000'den fazla denenmiş tarif her zaman yanınızda. Hemen siz de indirin.

Okuyucunun Dikkatine

Blog sayfamızda faydalı bilgiler kategorisini kapsayan yazılar genel bilgilendirme amaçlıdır. Kategoride söz konusu içeriğin açıklayıcı tanımlamalarına, en belirgin faydalı özelliklerine, doğru ve etkili kullanım tavsiyelerine kolaylıkla tek yazıdan ulaşabilirsiniz. Yazı yayına alındıktan sonra, zaman içerisinde güncelliğini ve geçerliliğini yitirebilir. İlgili besinin ya da ürünün faydaları her bünyede farklı etkiler gösterebilir. Sunmuş olduğumuz bilgiler hiçbir zaman doktor teşhisinin yerini tutmaz, reçete niteliği taşımaz. Bilgileri uygulamadan önce alanında uzman görüşü almanızı tavsiye eder; aksi durumda oluşabilecek sorunlardan sitemizin sorumlu tutulamayacağını önemle hatırlatırız.

Yorumlar

İlk yorumu sen yaz.

Yaptığın yorumlarla diğerlerine yardımcı ol.

NYT Yazar
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Orta Şekerli Türk Kahvesi Tarifi

Orta Şekerli Türk Kahvesi

1-2 kişilik, 5dk Hazırlık, 5dk Pişirme
Papates Makarna (Asya Yemeği) Tarifi

Papates Makarna (Asya Yemeği)

2-4 kişilik, 20dk Hazırlık, 15dk Pişirme
Patlıcan Orta Tarifi

Patlıcan Orta

6-8 kişilik, 10dk Hazırlık, 1 saat Pişirme
Sade Ve Orta Şekerli Türk Kahvesi Tarifi

Sade Ve Orta Şekerli Türk Kahvesi

1-2 kişilik, 5dk Hazırlık, 5dk Pişirme
Ramen (Asya Mutfağı) Tarifi

Ramen (Asya Mutfağı)

2-4 kişilik, 5dk Hazırlık, 30dk Pişirme
Asya Usulü Tavuk Tarifi

Asya Usulü Tavuk

4-6 kişilik, 10dk Hazırlık, 15dk Pişirme
Krem Sürmek Orucu Bozar Mı? Diyanet Cevabı Tarifi
Krem Sürmek Orucu Bozar Mı? Diyanet Cevabı

Oruç Tutarken Merhem veya Krem Sürülür Mü? Yaz aylarında güneşten korunmak için güneş kremi, cildimizi…

Oruçluyken Burun Spreyi Orucu Bozar Mı? Tarifi
Oruçluyken Burun Spreyi Orucu Bozar Mı?

Oruçluyken Burun Spreyi Kullanılır Mı? Burun spreyi, burun içine uygulanan tıbbi desteklerden biridir. Genellikle solunumu…

Regaib Kandili Mesajları: Resimli En Güzel Sözler Tarifi
Regaib Kandili Mesajları: Resimli En Güzel Sözler

Regaib Kandili Mesajları, Anlamlı Sözler Allah’ın rahmet ve bereket dağıttığı mübarek Regaib Kandili, bu yıl…

Oruç Nedir, Nasıl Tutulur, Kimlere Farz? Oruç Çeşitleri Tarifi
Oruç Nedir, Nasıl Tutulur, Kimlere Farz? Oruç Çeşitleri

Oruç: 30 Günlük İbadetten Daha Fazlası! Farsça rûze, Arapça savm ve sıyâm kelimelerinin Türkçeleşmiş şekli oruç,…

Oruca Nasıl, Ne Zamana Kadar Niyet Edilir? Tarifi
Oruca Nasıl, Ne Zamana Kadar Niyet Edilir?

Oruca Niyet Nasıl Getirilir? 11 ayın sultanı, bolluk ve bereketin temsili ramazan söz konusu olduğunda…

Regaib Kandili Nedir, Ne Zaman? Ne Yapılır? Duaları, Önemi Tarifi
Regaib Kandili Nedir, Ne Zaman? Ne Yapılır? Duaları, Önemi

Regaib Kandili: Cumanın Müjdelendiği Gün Recep ayının ilk cuma gecesi Regaib Kandili, tasavvufi bilgilere göre…

Krem Sürmek Orucu Bozar Mı? Diyanet Cevabı Tarifi
Krem Sürmek Orucu Bozar Mı? Diyanet Cevabı

Oruç Tutarken Merhem veya Krem Sürülür Mü? Yaz aylarında güneşten korunmak için güneş kremi, cildimizi…

Oruçluyken Burun Spreyi Orucu Bozar Mı? Tarifi
Oruçluyken Burun Spreyi Orucu Bozar Mı?

Oruçluyken Burun Spreyi Kullanılır Mı? Burun spreyi, burun içine uygulanan tıbbi desteklerden biridir. Genellikle solunumu…

Regaib Kandili Mesajları: Resimli En Güzel Sözler Tarifi
Regaib Kandili Mesajları: Resimli En Güzel Sözler

Regaib Kandili Mesajları, Anlamlı Sözler Allah’ın rahmet ve bereket dağıttığı mübarek Regaib Kandili, bu yıl…

2024 Şubat Ayının 30 Popüler Tarifi
2024 Şubat Ayının 30 Popüler Tarifi

Nefis Yemek Tarifleri mutfağının şubat ayında en çok deftere eklenen tarifler listesi tam ağzınıza layık!…

Aileler İçin Akşam Yemeği: Leziz, Doyurucu 45 Farklı Tarif Tarifi
Aileler İçin Akşam Yemeği: Leziz, Doyurucu 45 Farklı Tarif

Akşam yemeklerinde ailenize özel bir masa hazırlamaya ne dersiniz? Etiyle, sebzesiyle besin dengesi yerinde ve…

Oruç Nedir, Nasıl Tutulur, Kimlere Farz? Oruç Çeşitleri Tarifi
Oruç Nedir, Nasıl Tutulur, Kimlere Farz? Oruç Çeşitleri

Oruç: 30 Günlük İbadetten Daha Fazlası! Farsça rûze, Arapça savm ve sıyâm kelimelerinin Türkçeleşmiş şekli oruç,…

Airfryer Tarifleri: Hızlı, Pratik ve Çok Hafif 60 Çeşit Tarifi
Airfryer Tarifleri: Hızlı, Pratik ve Çok Hafif 60 Çeşit

Son dönem mutfak aletleri yelpazesinde çok satanlar arasına giren Philips airfryer, yiyecekleri yağsız kızartabilen bir…

Oruca Nasıl, Ne Zamana Kadar Niyet Edilir? Tarifi
Oruca Nasıl, Ne Zamana Kadar Niyet Edilir?

Oruca Niyet Nasıl Getirilir? 11 ayın sultanı, bolluk ve bereketin temsili ramazan söz konusu olduğunda…

Regaib Kandili Nedir, Ne Zaman? Ne Yapılır? Duaları, Önemi Tarifi
Regaib Kandili Nedir, Ne Zaman? Ne Yapılır? Duaları, Önemi

Regaib Kandili: Cumanın Müjdelendiği Gün Recep ayının ilk cuma gecesi Regaib Kandili, tasavvufi bilgilere göre…

Orucu Bozan Şeyler Nelerdir? Diyanet Soru Cevap Tarifi
Orucu Bozan Şeyler Nelerdir? Diyanet Soru Cevap

Orucu Bozan Başlıca Durumlar Nelerdir? Orucu bozan şeyler, ramazan günleri boyunca sürekli vurgulanan ve her…

Kadir Gecesi Mesajları: Resimli, Anlamlı Sözler Tarifi
Kadir Gecesi Mesajları: Resimli, Anlamlı Sözler

En Güzel Kadir Gecesi Mesajları Bin aydan daha hayırlı olan Kadir Gecesi, Ramazan ayının 27.…

Limonlu Tatlılar: Serinletici ve Hafif 20 Tarif Tarifi
Limonlu Tatlılar: Serinletici ve Hafif 20 Tarif

Limon, ülkemizin ferahlatıcı ikonik mahsulleri arasında pek çok damak tadına uyan sevimli bir meyvedir. Yaz…

Tarifler Geri
Videolar Geri