Siyez Buğdayı Nedir? Nerede Yetişir? Faydaları Nelerdir?

(3 oy, puan: 5,00)
Siyez Buğdayı Nedir? Nerede Yetişir? Faydaları Nelerdir? Tarifi

Buğdayın Atası Siyez

Dünya üzerinde GDO’lu ürünlerde yaşanan artış, genetiği bozulmamış gıdalara verilen önemi arttırmaktadır. Kaplıca ya da kabulca buğdayı olarak da bilinen siyez buğdayı, genetiği değişmemiş en doğal buğday türüdür ve hibritlerin yaşamasının imkânsız olduğu kurak topraklarda yeşerir.

Nuh’un tatları olarak bilinen presidium yani dünya üzerinde tek bir bölgeye özgü olarak yetişen ve yok olmak üzere olan gıdalar arasındadır. İşte bu derece önemli olan siyez buğdayı, kültürel ve doğal mirasımızın gelecek kuşaklara aktarımını sağlamaktadır.

Siyez Buğdayı Nedir?

Dünyanın en eski buğday türü olan siyez, buram buram tarih kokar. Buğdayın atası olan siyez, bozulmadan günümüze kadar gelen ender gıda maddelerinden biridir. Geçmişi Hitit medeniyetine uzanan buğday çeşidine o dönemde zız ismi verilmiştir. Zaman içinde bu isim günümüzde kullanılan siyeze dönüşür.

Bilimsel adı Triticum monococcum olan siyez buğdayı, İngilizce “Einkorn Wheat” yani küçük kızıl buğday olarak bilinir. Bu zamana kadar gelmesinin en büyük sebebi sıkı kavuz yapısıdır. Hastalıklara ve zararlılara karşı dayanıklı olan buğday, kurak iklim koşullarında ve fakir topraklarda yetişebilir. Soğuğa dayanıklıdır. En verimsiz toprakta bile filiz verir. Ayrıca zanaatkâra saygılı olan siyez farklı başak boyları nedeniyle makine ile hasat edilmez. Hasat edilmesi ustalık isteyen siyez buğdayı özellikleri ile kendine has bir bitkidir.

Çok özel bir buğday türü olan siyezin biyolojik özellikleri diğer buğday çeşitlerinden farklıdır. Modern hibritleştirilmiş buğday türlerinin kromozom sayılarının 46’ya kadar yükseltildiği düşünüldüğünde 2n=14 kromozom sayısı ile doğallığı tartışılmayan bir buğday çeşididir. Kimyasal koruyucu kullanılmadan öğütülür. Bu özelliğinden dolayı diğer unlara oranla daha uzun süre saklanabilir.

Siyez Buğdayı Faydaları Nelerdir?

  • Lif açısından zengin olan siyez buğdayı bağırsakları çalıştırır ve sindirim süresini uzattığı için insulin salınımını yavaşlatır. Şeker hastaları ve kabızlık gibi problemi olanlarla beraber diyet yapanlar için de uygun bir besindir.
  • Her koşulda yetişebilen siyez buğdayı uygun şartlar altında saklandığında uzun süre küflenmeden kullanılır.
  • İçeriğinde yer alan yağ miktarı doymamış yağ asitlerinden oluşur. Bu da kalp ve damar sağlığını olumlu etkiler, ayrıca kolesterolü düşürmeye yardımcıdır.
  • Folik asitten zengindir. Özellikle hamilelik ve emzirme dönemindeki kadınların ve bebeklerin sağlığı için önemlidir.
  • Genel olarak tahıllarda bulunan fitik asit mineral emilimini yavaşlatır ve özellikle çocukların gelişimini engeller. Siyez buğdayındaki fitik asit diğer buğdaylara göre düşüktür.
  • Siyez buğdayının dikkat çekici bir başka özelliği radyasyona karşı dayanıklı olmasıdır. Bazı ülkelerin nükleer saldırılara karşı askeri stoklarında siyez buğdayı yer alır.
  • Siyez buğdayı gluten içeriği düşük bir buğday çeşididir. Bu özelliğinden dolayı tüketildikten sonra midede ve bağırsaklarda daha az şişkinlik yaratır.
  • Yüksek antioksidan içeriği ile vücut direncini arttırır. Antioksidanlar hücrelerdeki kanser oluşum risklerini azaltır. Kolon ve mide kanserinde karşı koruyucu etki gösterir.
  • Siyez buğdayı aynı zamanda cildi besler ve kırışıklıkların azalmasına yardımcı olur.

Siyez Buğdayı Kalori ve Besin Değeri Nedir?

Diğer buğdaylardan daha fazla yağ oranına sahip olan siyez buğdayı, göz sağlığı için önem taşıyan lütein içerir. 100 gram siyez buğdayı 10 gram lif barındırır. Lif oranının zenginliği glisemik indeksini düşüren bir etkendir.

Yaklaşık 80 gram gelen 1 su bardağı siyez buğdayı 270 kalori değerine sahiptir. Yaklaşık 8 gram protein içerir. B vitaminleri, E vitamini ve K vitamini içeren besin sodyum, potasyum, kalsiyum ve demir açısından da zengin bir besindir. Ayrıca selenyum ve folik asit barındırır.

Fonksiyonel gıdalar arasında yer alan siyez karotenoid, tokofrerol ve fenolik içeriğinden dolayı antioksidandır. Diğer buğday türlerine göre daha besleyici olan siyez buğdayı düşük karbonhidrat ve yüksek protein içeriğinden dolayı beslenme uzmanları tarafından önerilir.

Siyez Buğdayı Nerede Yetişir?

Siyez buğdayı dünya üzerinde Fas, Fransa, Balkanlar ve Türkiye’de yetişir. Türkiye’de ise Kastamonu ilinde ve özellikle de İhsangazi, Devrekâni ve Seydiler bölgesinde görülmektedir.

Siyez buğdayı düşük verimliliği ve kabuklu yapısından dolayı fazla ekim yapılmayan bir buğday olarak bilinir. Yerini genetiği ile oynanmış yeni nesil buğdaylara bırakan ürün son yıllarda organik beslenmeye olan eğilimin artışı ile birlikte öne çıkmıştır.

En verimsiz topraklarda bile yetişen buğdayın sulanmaya, ilaçlanmaya ve gübrelenmeye ihtiyacı yoktur. Çevrecileri sevindiren bu özellikleri ile dikkat çeken siyez buğdayının Kastamonu’daki yıllık üretimi 150 – 200 bin tonu bulmaktadır. İç ve dış piyasada hasadı olmadan siparişleri alınan siyez buğdayı eski değerine kavuşmaktadır.

Siyez Buğdayı Nerede Satılır?

Sert yapısından dolayı hazırlanması emek isteyen siyez bulguru ve unu organik ürün satan tüm marketlerde bulunur. Büyük alışveriş merkezlerinin organik reyonlarından, fırınlardan ve internet üzerinden satış yapan firmalardan siyez buğdayı ile yapılan un ve bulgura ulaşabilirsiniz. Ayrıca siyez buğdayı tohumu satın alarak kendiniz de yetiştirebilirsiniz. Organik beslenme tutkunlarının artışı hemen hemen her markette siyez buğdayı ekmeği satışını sağlamaktadır.

Siyez Buğdayı Fiyatları Nelerdir?

Bulgur ya da un haline gelen siyez buğdayı lezzeti ve faydaları ile 10 bin yıldan beri yerini koruyan bir besindir. Zahmetli hazırlığına rağmen fiyatı uygun olan siyez buğdayı tohumunun kilosu 12 – 15 lira olarak değişir. 1 kilogram siyez bulguru 35 – 40 lira, 1 kilogram siyez unu ise 25 – 35 lira arasında değişen fiyatlara sahiptir. Tabii bu rakamlar üretim maliyetine, paketlenme işlemine ve kalitesine göre farklılık gösterir.

Siyez Unu ile Hazırlayabileceğiniz Tarifler

Bu buğdayın işlenmesi zahmetli ve zordur. Boyları birbirinden farklı olan başaklar ayrı ayrı toplanır ve taş değirmenlerde geleneksel yöntemlerle öğütülür.

Siyez buğdayı toplandıktan sonra tek tek ayıklanır. Büyük tencerelerde kaynatılır. Kaynama işlemindeki suyu ile birlikte iyice karıştırıldıktan sonra kurutulur. Daha sonra kırılarak bulgur taş değirmenlerde iyice ezilir ve böylece un meydana gelir. Kabuğu ile birlikte kaynatıldığı için besin değeri kaybı minimum olan siyez buğdayı, farklı aromasını daha ilk lokmada hissettirir. Bilinen bulgura göre biraz daha sert bir yapıya sahiptir.

Siyez bulguru ile alternatif bulgur pilavı hazırlayabilir besin değerini arttırmak için tavuk, nohut ya da yeşil mercimek ekleyebilirsiniz. Kendine has bir aromaya ve lezzete sahip olan siyez buğdayı unu ile hamur işlerini de mutlaka denemeniz gerekir.

1) Siyez’e Sahip Çıkalım Siyez Unlu Ekmek İçin:

Geçmişin izlerini damağımda hissetmek istiyorum diyenler, siyez unu ile ekmek hazırlayabilir. Süt, su, zeytinyağı, maya, tuz ve şeker kullanılarak hazırlanan siyez unlu ekmek lezzetinin yanı sıra sağlıklı ve organik bir besin maddesi olarak her öğün güvenle tüketilebilir. Siyez Unundan Ev Yapımı Ekmek

2) Bu Tarif Elden Ele Yayılabilir Siyez Unlu Pratik Poğaça İçin:

Çocuklarım ve ailem için sağlıklı ara öğün alternatifi ve atıştırmalık tarifi arıyorum diyenler siyez unu kullanarak poğaçalar hazırlayabilir. Yumurta, yağ, kabartma tozu, yoğurt ve bir miktar beyaz unla beraber siyez unu kullanılarak hazırlanan poğaçanın içine konulan zeytin ve kaşar hem lezzeti hem de besleyici değeri artırır. Siyez ununun kokusunu yaparken bile hissettiğiniz poğaça kahvaltı ve ara öğünler için sağlıklı bir alternatiftir. Siyez Unlu Pratik Poğaça

Önemli not: Sitemizde yayımlamış olduğumuz makaleler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; geçerliliğini zamanla yitirebilir. Söz konusu besinin faydaları, iyi geldiği hastalıklar ve kullanım önerileri hiçbir zaman doktor teşhisinin yerini tutmaz. Besinler her bünyede farklı etki yaratabileceğinden, uygulamaya geçmeden önce mutlaka bir doktora danışmanız gerekmektedir. Bu durum göz ardı edildiğinde ortaya çıkabilecek sorunlar ve yan etkilerden sitemiz sorumlu tutulamaz.
Siyez Buğdayı Nedir? Nerede Yetişir? Faydaları Nelerdir? 06.10.2017 tarihinde yayınladı. İlgili sayfalar: